Źródła i metodologia

Zakres tej strony

„Prawda na teraz” jest narzędziem do refleksji i rozmowy. Nie jest psychoterapią, diagnozą ani interwencją kryzysową.

Bibliografia i źródła opisują podstawę merytoryczną całej talii. Link do tej strony pozostaje dostępny także podczas korzystania z kart, aby można było w każdej chwili sprawdzić źródła i przyjęte zasady.

Co jest autorskie

Pytania zawarte w talii są autorskie. Źródła naukowe wspierają pojęcia i zasady bezpieczeństwa wykorzystane podczas jej projektowania, ale nie stanowią dowodu skuteczności tej konkretnej talii.

Karty nie są testami psychologicznymi, a talia nie została zwalidowana jako interwencja terapeutyczna.

Jak zbudowane są karty

Każda karta prowadzi przez trzy możliwe kierunki refleksji:

1. WIDZĘ - pomaga zauważyć i nazwać to, co jest obecne teraz.
2. SPRAWDZAM - pomaga przyjrzeć się temu, co wpływa na odpowiedź, i sprawdzić jej znaczenie na teraz.
3. WYBIERAM - pomaga zauważyć, czego osoba chce teraz w związku z tym, co zobaczyła i sprawdziła.

Nie jest to obowiązkowa kolejność. Można odpowiedzieć na jedno pytanie, dwa, wszystkie albo żadne. Każdą kartę można pominąć, rozmowę przerwać, a trudny temat odłożyć lub omówić z odpowiednią osobą specjalistyczną.

Bibliografia i źródła pomagają projektować język pytań, prawo do odmowy, zasady bezpiecznej rozmowy oraz pytania o potrzeby, wartości i wybory.

Bibliografia i źródła

• Złość, smutek, lęk - jak rozpoznać trudne emocje
  dr hab. Elżbieta Zdankiewicz-Ścigała, Uniwersytet SWPS
  Przystępny materiał ekspercki o emocjach, ich regulacji i sygnałach z ciała.
• Uważność i współczucie dla siebie - sprzymierzeńcy w zmaganiach z depresją
  Uniwersytet SWPS, omówienie badania naukowego
  Materiał o uważności, samowspółczuciu i łagodnym, nieoceniającym języku wobec siebie.
• Jak budować relacje z bliskimi osobami?
  Joanna Flis i Michalina Mruczyk, Uniwersytet SWPS
  Przystępny materiał ekspercki o potrzebach, granicach, zaufaniu i bezpiecznej rozmowie.
• Elastyczność psychologiczna w modelach CBT i ACT jako mechanizm chroniący w rozwijaniu procesów twórczych
  Katarzyna Fundament i Krzysztof Piotrowski, Annales UMCS, 2025
  Polska publikacja naukowa dotycząca elastyczności psychologicznej.
• Regulacja osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej w reakcjach stresowych
  Anna Skórzewska i współautorzy, Instytut Psychiatrii i Neurologii
  Polska publikacja naukowa o fizjologicznych mechanizmach stresu.
• Wartości życia codziennego a sens życia - zmienne relacje
  Janusz Mariański, Katolicki Uniwersytet Lubelski, 2021
  Polska publikacja naukowa o wartościach, znaczeniu i refleksji nad życiem.
• Psychologiczna pierwsza pomoc - przewodnik dla pracowników w terenie
  Ministerstwo Zdrowia
  Oficjalny polski materiał o bezpiecznym i wspierającym reagowaniu na trudne doświadczenia.
• Kodeks etyczny psychologa
  Polskie Towarzystwo Psychologiczne
  Polski dokument dotyczący odpowiedzialności, granic i standardów etycznych pracy psychologa.
• SAMHSA's Concept of Trauma and Guidance for a Trauma-Informed Approach
  Substance Abuse and Mental Health Services Administration (SAMHSA), 2014
  Zasady bezpieczeństwa, wyboru, współpracy, głosu i unikania ponownej traumatyzacji.
• Practice Guidelines for Group Psychotherapy
  American Group Psychotherapy Association (AGPA)
  Znaczenie umowy grupowej, odpowiedzialność każdej osoby za prywatność i brak możliwości zagwarantowania poufności przez pozostałe osoby.
• Motivational Interviewing as a Counseling Style
  Substance Abuse and Mental Health Services Administration (SAMHSA), 2019
  Pytania otwarte i słuchanie odzwierciedlające jako sposoby wspierania rozumienia bez narzucania interpretacji.
• Caring for women subjected to violence: a WHO curriculum for training health-care providers
  World Health Organization, 2019
  Pierwszeństwo bezpieczeństwa, uważnego słuchania, uznania doświadczenia i szukania wsparcia przy przemocy.
• The Relationship Between Psychological Inflexibility and Well-Being in Adults: A Meta-Analysis of the Acceptance and Action Questionnaire (AAQ)
  Ong, Barthel i Hofmann, 2024
  Związek elastyczności psychologicznej, kontaktu z wartościami i dobrostanu; badanie korelacyjne nie dowodzi przyczynowości.
• Effects of Self-Compassion Interventions on Reducing Depressive Symptoms, Anxiety, and Stress: A Meta-Analysis
  Meta-analiza 56 randomizowanych badań kontrolowanych, 2023
  Łagodny, nieoceniający język wobec siebie; publikacja wskazuje również ograniczenia jakości części badań.
• Implementation Intentions and Goal Achievement: A Meta-analysis of Effects and Processes
  Gollwitzer i Sheeran, 2006
  Znaczenie małych, konkretnych kroków i określania sposobu działania.
• Post-traumatic stress disorder - recommendations
  National Institute for Health and Care Excellence (NICE), NG116
  Podstawa dla braku przymusu ujawniania i analizowania trudnych doświadczeń oraz prawa do przerwania rozmowy.

Oficjalne kontakty pomocowe

Poniższe strony potwierdzają dane kontaktowe widoczne przy domknięciu talii. Nie są częścią bibliografii naukowej narzędzia.

• 116 123 - bezpłatne, anonimowe i całodobowe wsparcie dla dorosłych
  116sos.pl - NASK
• 112 - numer alarmowy w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia
  Pacjent.gov.pl - Ministerstwo Zdrowia i NFZ